16. Yüzyıl Osmanlı Mimarlığının Teknolojik Arka Planı: Prof. Dr. Uğur Tanyeli
HTML-код
- Опубликовано: 11 сен 2024
- Osmanlı mimarlığını üslupsal, anlamsal, arkitektonik çözümlemelere tabi tutan çok sayıda araştırma olmasına karşın söz konusu geleneğin inşai birikimi ve uyguladığı yapım teknikleri üzerine yoğunlaşan araştırmaların sayısı daha az. Osmanlı mimarlarının mimarlığı bir matematiksel gerçeklik olarak nasıl kavradığı, nasıl ölçtüğü, nasıl görselleştirdiği ve nasıl projelendirdiği meselesi üzerinde çok az durulmuş. Oysa mimarlık her şeyden önce bu pratiklerle varlık kazanıyor. Ondan da önemlisi, sadece mimarlar değil mimar olmayanlar da, mimarlığı yaşadıkları dönemin matematik bilgisi aracılığıyla okuyor, kavrıyor ve anlıyorlar.
Prof. Dr. Uğur Tanyeli konuşmasında Osmanlı mimarlık kültürünün bu az bilinen yönünü görsel ve örneklerle aktarıyor.
- Prof. Dr. Uğur Tanyeli -
Mimar, öğretim görevlisi, mimarlık tarihi uzmanı, yazar ve eleştirmen Uğur Tanyeli, İstanbul Bilgi Üniversitesi’nde çalışmaktadır. Bu konularla ilgili çok sayıda sergi, kitap ve makalesi bulunmaktadır. Yıldız Teknik Üniversitesi “Mimarlık Tarihi ve Kuramı Yüksek Lisans ve Doktora Programı”nın da kurucusu olan Tanyeli 1994 yılında TMMOB’un Mesleğe Katkı Ödülü’nü almıştır.
Osmanlı'yı bir 23.yy devleti olarak ele alan güzel bir çalışma. Bu adam, Türkiye'de mimarlık tarihi denince akla gelen birkaç isimden biri sanırım. Memleketin bir özeti daha.
Fizikososyal ölçme hayatın pratiğinde mevcut olan bir şey. Mesela memlekette biizim köyden şehir merkezine olan uzaklık 15 km. Ancak tabelada yazan bu rakam hayatın pratiğinde kendisine yer bulmaz. İnsanlar köyden çarşıya bir buçuk saatlık bir mesafe var diye düşünürdü. Şimdilerde tünel açıldı mesafe 15 dakikaya düştü. Tünel öncesi yıllarda herkesin arabası yoktu adam dere düzüne inecek araba bekleyecek bulacak ve de arabaya binip çarşıya ulaşacak derken ortalama bir buçuk saati gidecekti. Şimdi hemen herkeste iyi kötü araba var, arabaya binip çarşıya gitmesi hemen hemen 15- 20 dakika. Adam zamana dayalı mesafe koyarken atla gidersen şu kadar saat eder eşekle gidersen bu kadar eder diye düşünmüyor. Hayatın pratiğine göre bir sonuç çıkartmış onu söylüyor. Eski zamanlarda da insanlar benzer mantıkla hareket etmek zorunda kalmışlar. Fizikomatematik hesap teknikleri olmadan da insanlar binlerce yıl var olagelmiş. Bunun küçümsenmesini hatalı buluyorum.
ilk 20 dk. izledim neredeyse Osmanılılar niye inşaat yapmış ki ? noktasına geliyordum ? Yanlız şunu anladım Fizikososyal ölçü; çıraklık ve kalfalıkla;hayatın içinde çevre ile birlikte öğrenilen ve aktarılabilen bir bilgi. Fizikomatematik ölçü ise; kitapla ve teorik anlatımla tahsil edilebilen bir şey. Hangisi daha gerçekçi ?
Mimar Sinan kompleksi diyoruz buna
Evelden beri kervan yolda düzülür mantığıyla iş yapmışız hep..:)