بخش اول بازخوانی انتقادی ایده مرگ خدای نیچه، دکتر محمدمهدی اردبیلی
HTML-код
- Опубликовано: 8 сен 2024
- بخش اول
بازخوانی انتقادی ایدۀ مرگ خدای نیچه
دکتر محمدمهدی اردبیلی
نشست تخصصی پژوهشگاه فرهنگ معاصر، گروه فلسفه فرهنگ «بازخوانی انتقادی ایدۀ مرگ خدای نیچه» با سخنرانی دکترمحمدمهدی اردبیلی
سه شنبه 98/07/09
نشست «بازخوانی انتقادی ایده مرگ خدای نیچه» سه شنبه ۹ مهر با سخنرانی محمدمهدی اردبیلی در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد. محمدمهدی اردبیلی در این نشست گفت: اولین بحثی که درباره خدا در فلسفه مطرح می شود، وجود یا عدم وجود خداست. این نازل ترین سطح بحث درباره خداست و با این بحث ها هیچ ملحدی مومن نمی شود. مفهوم خدا مثل هر مفهومی یک روند و تراکم تاریخی دارد. از نیمه دوم قرن نوزدهم با الحاد پست مدرن مواجه هستیم. نقطه اوج این رویکرد که برای فهم نیچه خیلی مهم است فویر باخ است که در کتاب «ذات مسیحیت» نوعی روانشناسی الهیات اراده می دهد. فویر باخ در این کتاب می گوید شخصیت خدا چیزی جز همان شخصیت انسان نیست که به آسمان رانده شده است. انسان بدون خدا هیچ است و خدا نیز بدون انسان هیچ است. همین بحث را نیچه نیز با بیان دیگری می گوید. نیچه در این سطح خداناباور است.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی افزود: پس مسأله خدا در این نگاه، آنتولوژیکال نیست، بلکه بحث مرگ خدا مطرح است. نیچه در ابتدای کتاب «چنین گفت زرتشت» نیز خوشحالی خود از مرگ خدا را نشان می دهد. در اومانیسم قدرت خدا به انسان تفویض شده است و نگاه به خدا چیزی شبیه به پادشاهی تشریفاتی است.
این پژوهشگر فلسفه در ادامه گفت: مرگ خدا به یک معنا یعنی اومانیسم. یک احساس آزادی مطلق و مجاز بودن هر چیزی به انسان می دهد که همزمان یک احساس ترسی نیز در آن وجود دارد. هگل می گوید تجربه چنین جهانی ترس آور است. ۸۰ سال قبل از نیچه، هگل مرگ خدا را بیان می کند با این تفاوت که از آن خوشحال نیست. با توجه به اعتقادات مسیحی هگل، مرگ خدا همان به صلیب کشیده شدن مسیح است. هگل مرثیه سرای مرگ خداست و نه مانند نیچه شادمان از مرگ خدا.
وی سپس عنوان کرد: سوال اینجاست که آیا نیچه از مرگ خدا سرخوش است؟ خیر، نیچه شکلی از مواجهه با دهشت جهان بی خدا را دارد. پیامدهای مرگ خدا مهم است. در بعد معرفتی از بین رفتن معیار و مبنا یکی از این پیامدهاست. انسان ناتوان از خدایی کردن است. آیا وجود، بدون خدا معنایی دارد؟ نیچه می گوید چند قرن نیاز است که حتی این پرسش شنیده شود. پیامد دیگر در بعد تمدنی این است که با شکلی از ابتذال محض، بی معنایی و ناامیدی مواجه می شویم.
محمدمهدی اردبیلی افزود: جایگزین شدن شیطان با خدا برای نیچه به مراتب ترسناک تر است. نیچه در جایی می گوید من در برابر ابلیس طرفدار خدا هستم، چون ابلیس جان سنگینی است. نیچه برای انسان بی خدا تعبیر «رمه بی هیچ شبان» را به کار می برد. نیچه معتقد است «واپسین انسان» نه تنها به خدا بلکه به هیچ چیزی اعتقاد ندارد و می گوید نیهیلیسم سرنوشت محتوم همه ماست. نیچه بارها دهشت و ترس خود از مرگ خدا را نشان می دهد. سرخوشی و سوگواری توأمان در بیان نیچه دیده می شود. گویی نیچه از مرگ یک خدا سوگوار است و از مرگ خدایی دیگر قهقهه می زند. مسأله این است که نیچه همزمان سرخوش و سوگوار است.
وی همچنین اظهار داشت: خود مسیحیت و آن کسی که ادعای خدایی کرده باعث مرگ خدا شده است. می توان گفت کل فلسفه پست مدرن و علم معاصر واکنشی است به از بین رفتن خدا به عنوان معیار. مخاطب «شوریده سر» در کلام نیچه در کلیسا نیست، بلکه کسانی هستند که هم خدا و هم خود نیچه را مسخره می کنند که همان واپسین انسان ها هستند. نیچه جهان امروز که جهان بازار است را پیش گویی کرده است. تعبیر شوریده سر نیچه را همه دیوانه ترجمه کرده اند. در حالی که در این مفهوم یک بی پروایی و حکمت عصیان گرانه وجود دارد که در دیوانه وجود ندارد.
.
درود و سپاس جناب دکتر اردبیلی عزیز و گرامی
عالی بود❤
عالی واقعا عالی
پخته صریح جذاب و گیرا
اقای اردبیلی واقعا مترجم عالی و سخنران جالبیه
مرسی که گذاشتید این ویدیو رو
حظ وافر بردم از فرمایشات و معلومات و شیوه ی بیان استاد عزیز.
استاد اردبیلی بسیار ممنون ، خوشحالم که با جنابعالی آشنا شدهام
درودها آقای دکتر لذت می برم 🙏
دكتر محمد مهدي استاد بسيار بزرگي هستي
من سبك آموزش شما رو دوست دارم
از « شرح حال » نیچه نوزده ساله که در روزهای تحصیل در شولفرتا نوشته عیناً نقل میکنم . شولفرتا ، نزدیک نایمبورگ در ساحل رودخانه زاله یکی از مدارس معروف و مهم قرن نوزدهم در آلمان بود . نسخه دستی این نوشته در 1935 در صندوقچهیی واقع در اطاق زیرشیروانی در آرشیو نیچه در ایالت وایمار پیدا شد . در 1936 به صورت جزوه کوچکی به عنوان سرمشق برای جوانان انتشار یافت . این جزوه دیگر چاپ نشد و به دست فراموشی سپرده شد . اولین جمله شرح حال او به این شرح است :
« گیاهی بودم ، در باغچه حیاط کلیسا زاده شدم ، انسانی که در خانه کشیشی به جهان چشم گشودم . » و آخرین جمله چنین است :
« آدمیچنین از آنچه زمانی اطراف او چنبر زده نموّ می کند ، نیازی نیست که او زنجیرها را بگسلد ، بلکه هنگامی که خدا فرمان دهد ، در حالیکه انتظار آن نمیرود ، خود فرو میریزند . کجاست دایرهایکه در پایان باز به دور او حلقه زند ؟ آیا آن حلقه دنیاست ؟ آیا خداست ؟ »
حتی نیچه که پس از بارها فروریختگی در سالهای پایانی خلاقیت خود کتاب مهیب « دجال » را نوشت ، از کسانی که میتوانند ومیخواهند آن را بخوانند ، بار دیگر همان پرسش را کرد . مسلماً برای شنیدن این پرسش و نزدیک شدن به راه و شیوه اندیشه او ، تائید ضرور است . منظور از تائید پذیرش نیست ، به عکس پیش شرط لازم مقابله با اوست . نیچه برای راه خود عنوان « ابرانسان » را برگزیده است .
ترجمه از متن آلمانی نوشته هایدگر
دورود! دوست من ! هان ! ای دوست من،که بخود جراتی ،درحد شارح نیچه ! را داده ای! ایکاش!!!
ایکاش! اندیشه اش، رامی شناختی! آیا یک پاراگراف ،درموردش ،توانستی گفتن؟؟؟!!
@Green Sootak_88
مرسی !
ودورود ! من آنقدر ،[ درواقع بقول شماشایدسه هفته بیشترنگذرد] ،درنیچه غور
وغوطه خورد ام ! راکه آن روزحرفای شما،من رانگرفته،واین کامنت رابراتون
گزارده بوده ام ،من ازشمانیچه راخواستم ازخودتان ازاملاوانشاخودتان برام
بگویی!نه خودم بقول غربیها بولب بولب (وِروِر) کنم!
اماشماکه خواستی گویم ،نیچه رابایدچون خودنیچه وخودزرتشت زندگی کنی!
بحق اگه،ویت گنشتاین بعداونیومده بود،وتعطیلی فلسفه رانگفته بود[ البته یادم نیست،چقدفلسفه رامی شناسی وخاک ویادودچراغش راخوردی!] ویا
شانس یادسیسه راسل راسرراهش،قرارنمیداد،که این انسان فهیم رابه استادی که نیچه ازاوفرارکرده بود،نمی رفت،خیلی کارهادرهماندحدودجنگ دوم باید
تموم میشدوبه این بدبختیایقین ماهانمیافتادیم .نیچه سی سال کارداره وبعد
وورکشاپهدونه فقط خواندن وشعروفلسفه وفقط تبارشناسی! بااراده درراه ارده به حقیقت فهمی وحقیقت کشفیدن این جهان است،کارنیچه،ونه حتی نیمه درست برداشت ویل دورانت! ازنیچه ! من دوپرسش می کنم،
؟ دوم اینکه چه وقت آثارنیچه وویتگنشتاین به ایران آمد،وچه
وقت مال هگل ومارکس!؟ درذیل همینجاجواب بده! سپاس
الته ببخشیدددباره مراجعه نکردم که درکدام دانشگاه یامدرسه ای چکاره بوده
ای.
ونیز حرف ازویت گنشتاین بدین سبب آوردم،چون وی حرف جدیدی زدوفلسفه
تعطیل شد.
وگرنه برای همه فصول فیلسوف نهایی همان نیچه بودکه جان خودراذره ذره
برنوک قلم کرد وبرکاغذچکاند!
وبعدوی فلاسفه ای ژاژ!
که چیزی جزدرموردچه وچه آن هم مثلا بانیچه نگفته اند،که یقین اسم
آن یاوه هاراشنیده ای،نگویم دگر!
@Green Sootak_88
دوردد! بگمان حدودبیش ازصدنفرراوی برد!بنام فیلسوف! باری بگذارازخود
استعاره های نیچه استفاده کنم،که دهانی برای گوشان شمانیستم! چراکه گوش
های شما،آنوگوشهانیستندکه ازنیچه بشنوند! تاسف!!
به راستی به کدامین سو داریم میرویم؟
به راستی چرا؟